Sagan á bak við töluna — og hvers vegna hún er villandi
Smelltu til að snúa kortinu
Fullyrðing — islandogevropa.is
„islandogevropa.is fullyrðir að Ísland taki nú þegar 75–80% af löggjöf ESB í gegnum EES-samninginn, og því sé fullnaðaraðild bara síðasta skrefið."
Greining — Evrópumálin
Talan á rætur að rekja til ræðu Halldórs Ásgrímssonar utanríkisráðherra hjá Deutsche Gesellschaft für Auswärtige Politik í Berlín 14. mars 2002, þar sem hann sagði: „Through the EEA Agreement we participate in the EU internal market and have taken over about 80% of all its legislation."1
Þegar Sigurður Kári Kristjánsson lagði fram skriflega fyrirspurn á Alþingi 2005 og spurði hversu margar gerðir Ísland hefði í raun tekið upp, fól utanríkisráðuneytið EFTA-skrifstofunni í Brussel að gera úttekt úr lagagagnagrunni ESB (EUR-Lex). Niðurstaðan, undirrituð af þáverandi utanríkisráðherra Davíð Oddssyni: af 38.936 gerðum sem ESB samþykkti á tímabilinu 1994–2004 voru 2.527 teknar upp í EES-samninginn — eða 6,5%.2
Hlutfallið hefur hækkað á síðari árum, enda samþykkir ESB nú fleiri gerðir sem falla innan gildissviðs EES og færri sem falla utan þess. Samkvæmt EES-skýrslu utanríkisráðuneytisins nr. 15 („Gengið til góðs", apríl 2018) var meðaltalið 13,4% á tímabilinu 1994–2016, og 20–25% á árunum 2014–2016.3
Talan 75% kemur einnig fyrir í norsku skýrslunni NOU 2012:2 „Utenfor og innenfor — Norges avtaler med EU", samin af nefnd undir forystu Fredriks Sejersted prófessors við Háskólann í Osló og lögð fram 2012.4 Sú skýrsla beitir annarri aðferðafræði: hún telur eftir málefnasviðum (ekki einstökum gerðum), nær yfir alla samninga Noregs við ESB (ekki bara EES-samninginn), og fjallar um Noreg, sem tekur þátt í fleiri verkefnum ESB en Ísland.
Báðar tölurnar eru réttar — þær svara einfaldlega ólíkum spurningum. Mælingin eftir gerðum er lág af því að regluverk landbúnaðar- og sjávarútvegsstefnu, tollabandalagsins og sameiginlegrar viðskiptastefnu — sem Ísland tekur ekki þátt í — vegur þungt í heildartölum ESB. Mælingin eftir málefnasviðum er há af því að innri markaðurinn, sem Ísland tekur þátt í, er stór hluti acquis communautaire.
Það sem stendur eftir: full aðild felur í sér upptöku á öllu sambandsréttinum, þar á meðal sjávarútvegsstefnu, landbúnaðarstefnu, sameiginlegri viðskiptastefnu, skatta- og myntsamstarfi, og utanríkis-, öryggis- og varnarmálum. Þetta eru svið sem standa að miklu leyti utan EES í dag.