RÉTT en ófullnægjandi staðfest

Fullyrðingin er rétt um allar auðlindir nema eina — og það er einmitt sú sem skiptir Ísland mestu máli.

Niðurstaða Evrópumálanna

~359 ma. kr.

Greining

Fullyrðing – islandogevropa.is

„islandogevropa.is svarar í korti sínu „Hvað með sjávarauðlindirnar okkar, eru þær ekki í hættu?": „Nei. ESB hefur engar heimildir til að yfirtaka náttúruauðlindir aðildarríkja." Bent er á að fullveldisréttur Íslands yfir 200 mílna lögsögunni sé tryggður í hafréttarsáttmála SÞ (56. og 77. gr.), að sameiginlega sjávarútvegsstefnan nái aðeins til fiskistofna, og að „allt annað, hafsbotninn, jarðhiti, jarðefni, lífríki, verði áfram á okkar forræði". Til samanburðar er nefnt að „Danir hafa stýrt olíu- og gasvinnslu sinni í Norðursjó", Svíar járngrýtinu og Finnar skógunum, öll innan ESB."

Greining – Evrópumálin

Rétt, fyrir nær allar auðlindir

Kjarni svarsins er réttur: ESB hefur engar heimildir til að yfirtaka eða þjóðnýta náttúruauðlindir aðildarríkja. Fullveldisréttur strandríkis yfir auðlindum efnahagslögsögunnar og landgrunnsins er tryggður í hafréttarsáttmála Sameinuðu þjóðanna (56. og 77. gr.)2 og aðild að ESB breytir því ekki.

Hafsbotninn, jarðhiti, jarðefni og lífríki utan nytjastofna haldast því á forræði Íslands. Sama gildir um sambærilegar auðlindir annarra aðildarríkja, Danir stýra olíu- og gasvinnslu sinni í Norðursjó, Svíar járngrýtinu og Finnar skógunum, öll innan ESB.

Undantekningin: lifandi fiskistofnar

Ein auðlind fellur þó utan þessarar reglu og það er einmitt sú sem mestu skiptir fyrir Ísland. Verndun lífríkis sjávar innan sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar (CFP) er á einkavaldsviði ESB (TFEU 3. gr. 1.d).1 Það þýðir að við aðild færist stjórnun fiskveiða, ákvörðun heildarafla, úthlutun aflaheimilda og verndarreglur, úr höndum Alþingis og til sameiginlegra stofnana ESB (Reglugerð 1380/2013).3

Útflutningsverðmæti sjávarafurða er um 359 ma. kr. á ári.4 Auðlindin sem fullyrðingin sleppir er því ekki jaðarliður, hún er undirstaða útflutningsverðmæta Íslands.

Samanburðurinn við Dani og Svía staðfestir regluna

Samanburðurinn við olíu Dana, járngrýti Svía og skóga Finna er réttur, en hann sannar einmitt punktinn. Olía, jarðefni og skógar eru ekki á einkavaldsviði ESB; þær auðlindir haldast því þjóðareign innan sambandsins. Fiskveiðistjórnun er hins vegar ein af örfáum málaflokkum sem sáttmálarnir fela ESB einum. Þess vegna er fiskurinn undantekningin sem samanburðurinn afhjúpar, ekki dæmi um öryggi.

Fullyrðingin „auðlindirnar eru öruggar" er því rétt í almennri merkingu en villandi um þá einu auðlind sem aðildarumræðan snýst raunverulega um.

Hluti af greiningu

Hvað einkavald ESB yfir fiskveiðum þýðir í reynd er útfært nánar í kortinu Jafn aðgangur og einkavald ESB yfir fiskveiðum og á síðunni Sjávarútvegur og ESB-aðild.

Lykilstærðir

TFEU 3. gr.
Fiskveiðistjórnun er á einkavaldsviði ESB
56. & 77. gr.
Hafréttarsáttmáli SÞ tryggir fullveldisrétt yfir lögsögu
~359 ma. kr.
Árlegt útflutningsverðmæti fiskistofnanna — auðlindin sem fellur undir CFP

Heimildir

  1. 1. Sáttmálinn um starfshætti ESB (TFEU), 3. gr. (1)(d), verndun lífríkis sjávar innan sameiginlegrar fiskveiðistefnu er á einkavaldsviði ESB.
  2. 2. Hafréttarsáttmáli Sameinuðu þjóðanna (UNCLOS), 56. og 77. gr., fullveldisréttur strandríkis yfir auðlindum efnahagslögsögu og landgrunns.
  3. 3. Reglugerð (ESB) nr. 1380/2013 um sameiginlegu sjávarútvegsstefnuna, verndun og stjórnun lifandi sjávarauðlinda.
  4. 4. Útflutningsverðmæti sjávarafurða (~359 ma. kr., 2025) - Radarinn.