Við höldum yfirráðum yfir fiskimiðunum okkar við ESB-aðild.
evropumalin.is – greining
Hlutdeild Íslands í heildarkvóta ESB yrði endanlega ákveðin við inngöngu og myndi lúta sameiginlegri fiskveiðistefnu ESB (CFP) þar eftir. Hlutfallslegur stöðugleiki verndar núverandi hlutdeild en veitir engar varanlegar undanþágur frá ESB-reglum.
CFP Reglugerð 1380/2013 — engar varanlegar undanþágur í boði
islandogevropa.is – fullyrðing
Náttúruauðlindirnar okkar eru ekki í hættu, ESB hefur engar heimildir til að yfirtaka auðlindir aðildarríkja.
evropumalin.is – greining
Rétt um nær allar auðlindir: hafsbotn, jarðhiti, jarðefni og lífríki haldast á forræði Íslands. En ein undantekning er einmitt sú auðlind sem mestu skiptir: lifandi fiskistofnar færast undir einkavald ESB (TFEU 3. gr.) við aðild. Samanburðurinn við olíu Dana og járngrýti Svía staðfestir regluna, þær auðlindir eru ekki á einkavaldsviði ESB, hinsvegar er fiskveiðistjórnun það.
~359 ma. kr.
islandogevropa.is – fullyrðing
Talið er að við uppfyllum þegar um 75% af regluverki sambandsins varðandi innri markaðinn og daglegt líf, án þess að hafa atkvæðisrétt við lagasetninguna.
evropumalin.is – greining
Mæling eftir gerðum: 6,5% (1994–2004), 20–25% (2014–2016). islandogevropa.is takmarkar sína tölu við innri markaðinn: um 75% af þeim hluta. Báðar tölur eru réttar, þær svara ólíkum spurningum. Hin „pólitískt viðkvæmu" svið sem eftir standa eru CFP, CAP, tollabandalag, mynt og utanríkis-/varnarmál.
20–25% á árunum 2014–2016
Söguleg fyrirmynd · 1976–2025 – fullyrðing
Hague Preferences: 50 ára vernd Írlands sem hvarf á einum fundi.
evropumalin.is – greining
Sérlausnir innan CFP eru meirihlutaákvarðanir — þær má fella með meirihluta þegar pólitískar aðstæður breytast. Hague Preferences voru felld í desember 2025 með Council Regulation (EU) 2026/249.
Council Reg. (EU) 2026/249
islandogevropa.is – fullyrðing
Við hefðum jafn mörg atkvæði í Ráðherraráðinu og Framkvæmdastjórn ESB eins og t.d. Þýskaland, og neitunarvald um lykilákvarðanir.
evropumalin.is – greining
Aukinn meirihluti telur 65% íbúa — á þeim helmingi formúlunnar vegur Þýskaland (~83 m.) um 200 sinnum þyngra en Ísland (~390 þ.). Framkvæmdastjórar starfa óháð heimalandi (TEU 17. gr.) og einn-á-ríki er pólitísk ákvörðun, ekki sáttmálatrygging.
~200×
islandogevropa.is – fullyrðing
Jafn aðgangur að miðunum skiptir engu máli, engin önnur ESB-ríki eiga kvóta í íslenskum botnfiskstofnum.
evropumalin.is – greining
Jafn aðgangur er bindandi meginregla ESB-réttar (5. gr. reglugerðar 1380/2013), ekki formsatriði. Það sem heldur honum í skefjum, hlutfallslegur stöðugleiki, er afleidd löggjöf sem ráðherraráðið getur breytt með auknum meirihluta (Haag-viðmið Íra felld niður des. 2025). Sjávarútvegur er á einkavaldsviði ESB (TFEU 3. gr.): aðildarríki setja ekki eigin verndarlög.
751.345 km²
islandogevropa.is – fullyrðing
Neitunarréttur Íslands í EES er lítils virði, hann er nánast aldrei nýttur.
evropumalin.is – greining
Formlegi rétturinn að segja nei og að standa utan einkavaldssviða ESB hefur ráðið úrslitum í stærstu hagsmunamálum þjóðarinnar. Icesave-málið er skýrasta dæmið: tvö þjóðaratkvæði og sýkna í EFTA-dómstólnum. Innan ESB hefði sú leið ekki verið fær.
2×
islandogevropa.is – fullyrðing
Núverandi staða okkar … snýst í raun um að fylgja ákvörðunum annarra.
evropumalin.is – greining
EES-samningurinn veitir ESB-rétti hvorki sjálfkrafa forgang né bein réttaráhrif í íslenskum rétti, það er einmitt deiluefnið í bókun 35. Full aðild fæli í sér forgang ESB-réttar (Costa gegn ENEL, mál 6/64) og bein réttaráhrif (Van Gend en Loos, mál 26/62), það er raunverulegt stjórnskipulegt skref.
bókun 35
í dreifingu á samfélagsmiðlum – fullyrðing
Krónan í stað evru kostar heimili, fyrirtæki og hið opinbera 441 milljarð króna á ári.
evropumalin.is – greining
Forsendur myndarinnar miða við vexti á nýjum lánum 2026 en leggja þá á allan skuldastofninn, 8.201 ma.kr. – meginhlutinn ber eldri, fasta eða verðtryggða vexti langt undir 8,8%. Þá er verðbólgan tvítalin: 8,8% standa á 4,5% verðbólgu, 3,35% á um 2%, svo raunvaxtamunurinn er nær 3 prósentustigum en 5,45. Stór hluti afgangsins er tilfærsla til íslenskra lífeyrissjóða og sparifjáreigenda – ekki tap þjóðarbúsins. Raunverulegur munur er til staðar, en brot af 441 milljarði.